Bijlagen
De reis en onze bronnen
Een delegatie van een twintigtal Franse industriële leiders verbleef van 26 tot 30 oktober 2026 een week in de regio. Ze bezocht Honor, H&T, BYD, AION, XPENG, het innovatiecentrum van Shein, Vipshop en Huawei, en de universiteit SCUT in Guangzhou (zie hoofdstuk 1).
Onze bronnen zijn bezoeknotities, interviews met de industriëlen van de delegatie en de openbare data die in de noten worden geciteerd.
Cijfers die bedrijven tijdens de bezoeken gaven, worden weergegeven zoals ze werden aangekondigd. Bijlage C geeft de status van elk cijfer.
- Cijfers van de bezochte bedrijven worden aan hun bron toegeschreven (“volgens Shein”, “volgens Huawei”). We noteerden ze zonder ze te controleren.
- De bezoeken waren strak geregisseerd: een rondleiding, daarna een presentatie in het Chinees met simultaanvertaling. We hadden weinig gelegenheid om in te gaan op het detail van het “hoe”. Onze bevindingen beschrijven wat ons werd getoond en wat we op de lijnen zagen.
- De reacties van de industriëlen worden namens de delegatie weergegeven, zonder individuele toeschrijving.
De leden van de delegatie
De delegatie telde een twintigtal mensen. De tabel vermeldt veertien industriële leiders en de drie leden van OSS Ventures die hen begeleidden. Ze toont hun rol, hun sector en de omvang van hun bedrijf, op basis van de meest recente jaarverslagen en persberichten. De industriële bedrijven worden niet genoemd. Reacties van deelnemers worden namens de delegatie weergegeven, nooit individueel.
| Deelnemer | Rol | Sector | Omzet | Personeel | Vestigingen |
|---|---|---|---|---|---|
| Aude De Menthières | Technical Director | Autoglas (activiteit van een materialengroep) | 46,5 mld. € (groep, 2025) | Ongeveer 161.000 (groep) | Bijna 800 industriële vestigingen (groep), 80 landen |
| Anne-Catherine Huillery | Director of Digital Transformation & AI Operations | Farmacie en dermocosmetica | 3,2 mld. € (2025) | Ongeveer 10.200 | 6 productievestigingen in Frankrijk, bijna 90% van de productie in Frankrijk |
| Wesley Lidy | Director 4.0 | Cosmetica | Ongeveer 1,5 mld. € | Meer dan 8.000 | 3 industriële vestigingen in Frankrijk, aanwezig in 150 landen |
| Julien Vialle | Director 4.0 | Halfgeleiders (materialen) | Ongeveer 0,6 mld. € (boekjaar afgesloten in maart 2026) | Ongeveer 2.000 | 2 productievestigingen (Frankrijk, Singapore) |
| Julien Petibon | IT Manager | ||||
| Antoine Bois | COO | Spoorweginfrastructuur | 1,34 mld. € (2025) | Ongeveer 5.500 | Meer dan 60 productievestigingen in 21 landen |
| Serge Hauert | Manufacturing Organization Director | Luxe juwelen en horloges | Niet gepubliceerd (juwelenhuizen van de groep: 16,5 mld. €) | Meer dan 9.000 | 8 juwelenvestigingen en 5 horlogevestigingen |
| Jérémie Aubert | Operational Excellence Director | ||||
| Emmanuelle Boisseau | Operational Excellence Director | Domotica en motorisering | 1,54 mld. € (2025) | Ongeveer 6.500 | 8 productievestigingen, aanwezig in 58 landen |
| Anthony Salapete | VP Operations | Garens en componenten voor kleding en schoenen | 1,46 mld. $ (2025) | Meer dan 16.000 | Activiteiten in een vijftigtal landen |
| Philippe Seille | Studio Director | Sportartikelen (entiteit van een ontwerp- en retailgroep) | 16,8 mld. € (groep, 2025) | 103.000 (groep) | 1.902 winkels in 82 landen |
| François Delaunoy | Project Lead, Biomaterials | ||||
| Hubert Cariou | CIO | Verpakkingen voor beauty en persoonlijke verzorging | Ongeveer 1,2 mld. $ (2021, niet-beursgenoteerd bedrijf) | Meer dan 10.000 | 34 industriële vestigingen |
| Jean-Philippe Ollier | VP Engineering | Banden | 26,0 mld. € (2025) | Ongeveer 132.000 | 121 productievestigingen in 26 landen |
| Renan Devillieres | Oprichter en CEO | OSS Ventures, industriële venture studio die de delegatie begeleidde | Niet van toepassing | 20 | Portfolio van 25 softwarestartups, uitgerold op meer dan 3.800 industriële vestigingen |
| Jean-Philippe Lorinquer | Partner en Chief Revenue Officer | ||||
| Ashok Azhagarasan | Head of Partnerships |
Bronnen: jaarverslagen en persberichten 2025-2026 van de groepen. Referenties op aanvraag beschikbaar.
Vergelijking tussen China en het Westen
Drie openbare benchmarks helpen de kloof te plaatsen. Ze hebben een verschillende reikwijdte en moeten als ordes van grootte worden gelezen.
| Indicator | China | Europa | Verenigde Staten | Bron |
|---|---|---|---|---|
| Maandloon van een arbeider | Ongeveer €900 (gemiddelde 2025) | Bruto minimumloon van €620 (Bulgarije) tot €2.704 (Luxemburg); €1.823 in Frankrijk, €2.343 in Duitsland (januari 2026) | Federaal minimumloon van $7,25 per uur, ongeveer $1.260 per maand, en tot $17,13 per uur in de staat Washington, ongeveer $2.970 (2026). Gemiddeld uurloon van productiemedewerkers in de industrie: $30,19, ongeveer $5.230 per maand (september 2026) | NBS; Eurostat; US Department of Labor; Ballotpedia; BLS |
| Ontwikkeltijd van een voertuig | Ongeveer 24 maanden (nieuwe autobouwers) | 40 tot 50 maanden (gevestigde autobouwers) | McKinsey, augustus 2025 | |
| R&D als aandeel van het bbp | Ongeveer 2,8% (2025) | 2,2% (Europese Unie), 3,1% (Duitsland), 2,18% (Frankrijk), in 2024 | 3,37% (2023, voorlopig), ongeveer 3,39% (raming 2024) | NBS; Eurostat; SIES; NSF NCSES |
Chinese overheidssteun in detail
CSIS, een Amerikaans onderzoekscentrum, schat dat China minstens 1,73% van zijn bbp aan industriebeleid besteedt, ongeveer 248 mld. $ in 2019. Zelfs met deze voorzichtige schatting geeft het veel meer uit dan de zeven andere vergeleken economieën, waaronder Frankrijk, Duitsland en de Verenigde Staten43.
Het Kiel Institute, dat de Duitse regering adviseert, heeft het geval BYD gekwantificeerd: minstens 3,4 mld. € aan directe subsidies tussen 2018 en 2022, of 1,1% van de omzet in 2020 en 3,5% in 2022. Bijna alle beursgenoteerde Chinese bedrijven ontvingen in 2022 subsidies44.
Een deel van deze steun komt in geen enkele subsidiepost voor.
- Industriegrond die lokale overheden onder de marktprijs verkochten, vertegenwoordigde in 2019 alleen al 0,21% van het bbp, volgens CSIS45.
- Kopers van elektrische voertuigen kregen premies, daarna een vrijstelling van aankoopbelasting van ongeveer $4.200 per voertuig in 2024 en 2025, volgens Kiel46.
- Gesubsidieerde batterijfabrikanten verkopen goedkoper aan hun klanten uit de autosector, wat BYD indirect ten goede komt47.
De Europese Commissie rondde haar anti-subsidieonderzoek af in oktober 2024. Ze legde voor vijf jaar compenserende rechten op van 17,0% voor BYD, 18,8% voor Geely en 35,3% voor SAIC48. Peking betwist deze conclusies en heeft de zaak voorgelegd aan de WTO49.
De methode in detail
De vijf stappen, samengevat in hoofdstuk 4, met de planning van het programma.
Alles begint bij de strategische visie
In China begint alles bij een richting: het vijfjarenplan, de missie van BYD, de roadmap van XPENG tot 2030. Zonder richting wordt een transformatie een verzameling proofs of concept die nooit opschalen.
- Waar het bedrijf wil winnen.
- Wat de productie mogelijk moet maken in doorlooptijden, kosten, kwaliteit en flexibiliteit.
- Drie tot vijf prioriteiten, gekwantificeerd in P&L-impact.
Dit is een businessvisie, waarin data en AI middelen zijn. Verbeteringen vanaf de werkvloer moeten worden aangemoedigd, maar grote transformaties moeten deze visie dienen, met genoeg impact om hun kosten te rechtvaardigen. Na goedkeuring door het directiecomité filtert de visie elke keuze. De CEO draagt haar persoonlijk uit, met korte boodschappen.
De diagnose meet de kloof tussen de visie en de werkvloer
In vier tot acht weken toetst de diagnose de visie aan de werkelijkheid, via interviews op het hoofdkantoor en op de vestigingen, bezoeken ter plaatse en een analyse van de bestaande data. Elke bevinding wordt aan meerdere bronnen getoetst en daarna gegroepeerd per overkoepelend probleem, ongeacht de vestiging.
De diagnose levert een tiental bewezen bevindingen op en een kaart van kandidaat-use-cases.
Na de terugkoppeling versoepelt een Notre-Dame-plan de regels
Bij de terugkoppeling kiest het directiecomité drie pilots met een impact-inspanningsmatrix, gefilterd door de visie. Het geeft de voorkeur aan frequente, herhaalbare en meetbare gevallen, waaronder één waar het probleem acuut is en de wil om te handelen groot. Voor elke pilot legt het schriftelijk de sponsor, het budget, de governance en de criteria vast om hem binnen het kwartaal uit te rollen of te stoppen, evenals de uitzonderingen op groepsregels die de iteratiesnelheid afremmen.
In detail
Deze beslissing speelt in op een veelvoorkomend probleem. In het Westen slagen de meeste pilots en lopen ze daarna vast. De blokkade kan komen van een inkoopcyclus, van personeelsvertegenwoordigers die te laat worden geraadpleegd, van middenkader waarvan de doelstellingen niet zijn veranderd, van een IT-roadmap die voor achttien maanden vastligt, of van een bestuurder die liever nog een pilot start dan knopen doorhakt. Elk van deze remmen is redelijk. Samen maken ze van een technologie van zes maanden een transformatie van drie jaar, uitgerold met twee generaties vertraging.
Naar het voorbeeld van de bijzondere wet waarmee de kathedraal in iets meer dan vijf jaar kon worden herbouwd. Binnen een afgebakende scope en termijn wordt de transformatie vrijgesteld van een deel van de administratieve en IT-beperkingen, en worden de menselijke obstakels vooraf aangepakt. In de praktijk:
- kortere goedkeuringen;
- vereenvoudigde inkoop onder een vastgestelde drempel;
- een beveiligde sandbox om tools te testen zonder te wachten op hun integratie in het informatiesysteem;
- werknemersvertegenwoordigers die vanaf de start betrokken zijn;
- doelstellingen van het middenkader die worden herschreven om de transformatie te dienen.
De versnelling komt van lichtere regels, zonder extra inspanning voor de teams.
Zes maanden pilots: snelheid van iteratie vóór perfectie
“Wie de les van het falen vergeet, zal opnieuw falen.”
Slogan op een van de bezochte locaties
De eerste verandering is cultureel: in de opbouwfases moet je afstappen van „in één keer goed“. De bedrijven die we bezochten starten vroeg en corrigeren onderweg. Te vaak wachten we op een perfect project, dat laat komt, of nooit.
De drie pilots lopen daarom parallel, en een ervan mag mislukken. Dat is ingecalculeerd, zolang hij snel mislukt en een les oplevert. Elke pilot wordt binnen het kwartaal uitgerold of gestopt, en geen enkele blijft zweven. Elke pilot volgt het pad dat we bij XPENG zagen:
De eerste resultaten moeten binnen de eerste honderd dagen zichtbaar en meetbaar zijn. Bijvoorbeeld een verbetering die operators voorstellen en uitrollen en die daarna publiekelijk wordt beloond, of een belangrijke leverancier die wordt ondersteund met een verbeterprogramma. Elk resultaat komt in een resultatenregister, gekwantificeerd ten opzichte van het startpunt.
Korte rituelen bouwen een cultuur van snelheid
Vier rituelen, geïnspireerd op wat we zagen, worden binnen enkele weken ingevoerd.
Een wekelijkse governance van één pagina volgt voortgang, risico's en besluiten. De werkgelegenheidsvraag wordt vanaf het begin behandeld: een plan voor vaardigheden en herplaatsing beschrijft wat mensen doen wanneer u automatiseert.
In de zesde maand beslist u over opschaling
De review in maand zes steunt op het resultatenregister, gecertificeerd door de controlling. Elke pilot is binnen zijn kwartaal al uitgerold of gestopt. De review beslist over gefaseerde replicatie, documenteert wat mislukte en actualiseert de visie voor de komende drie jaar.
De tijdlijn
| Stap | Duur | Deliverable |
|---|---|---|
| Visie | Week 1 tot 2 | Visiepagina goedgekeurd door het directiecomité, sponsor benoemd |
| Diagnose | Week 2 tot 8 | Bewezen bevindingen, staat van de data, kaart van use cases |
| Terugkoppeling | Einde maand 2 | Pilots gekozen, Notre-Dame-plan, beslissingscriteria op schrift |
| Pilots en rituelen | Zes maanden | Eerste resultaten in de eerste honderd dagen, rituelen ingevoerd, resultatenregister |
| Programmareview | Maand zes | Review van uitgerolde of gestopte pilots, plan voor gefaseerde replicatie |
43. CSIS, Red Ink, mei 2022: voorzichtige schatting, zonder instrumenten die niet te kwantificeren zijn.
44. Kiel Institute, Foul Play?, april 2024, gerapporteerd door Bloomberg.
45. CSIS, Red Ink, mei 2022, p. 18.
46. Kiel Institute, april 2024, gerapporteerd door InsideEVs.
47. Kiel Institute, april 2024, gerapporteerd door Bloomberg.
48. Europese Commissie, Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2754.
49. Verzoek om consultaties bij de WTO, gerapporteerd door Omnitrans.